Door Daan Pruimboom
Kort geleden publiceerde TenneT haar jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid 2026. Voorheen heette dit de Monitor Leveringszekerheid. De hoofdboodschap blijft hetzelfde als de vorige jaren: we hebben in Nederland een tekort aan leveringszekere stroombronnen. Leveringszekere bronnen kunnen ieder moment van de dag stroom leveren. Denk hierbij aan kolen, gas en kernenergie. Dit in tegenstelling tot zon- en windenergie. De momenten waarop de zon niet schijnt en de wind niet waait zijn deels op te vangen met batterijopslag, maar dit is een dure en behoorlijk ruimte vragende exercitie.
Het tekort aan betrouwbaar, stabiel vermogen loopt de komende jaren hard op, waardoor de leveringszekerheid onder druk komt te staan. Tot 2030 redden we het nog wel omdat we voldoende kolen- en gascentrales hebben, en de elektrificatie nog niet zo hard gaat. Na 2030 worden de problemen groter: Nederland elektrificeert in rap tempo, en we zijn voornemens meer kolen- en gascentrales te sluiten. Daarom adviseert TenneT om fossiele energiebronnen langer aan te houden, en zo nodig zelfs kolencentrales om te bouwen naar biomassacentrales. Alles om maar regelbaar, leveringszeker vermogen te behouden.
Tot zo ver de conclusies uit het rapport die het nieuws hebben gehaald. Het volledige rapport telt 96 pagina’s, dus de gemiddelde lezer is bij pagina 16 waarschijnlijk al afgehaakt. Toch staat precies hier een interessante passage die door de media niet is opgepikt. TenneT heeft namelijk voor het eerst de emissiereductiedoelstellingen (lees: klimaatdoelen) losgelaten als bepalende factor voor het samenstellen van de scenario’s. De energietransitie verloopt simpelweg niet zo snel als dat nodig is om de doelstellingen te bereiken. Dit geldt voor de andere landen in Europa net zo goed als voor Nederland. Daarom wordt er rekening gehouden met een realistischer scenario, namelijk dat de klimaatdoelen niet gehaald worden. Een van de voornaamste redenen dat de doelen niet gehaald worden, is dat Nederland inzet op instabiele stroombronnen. Deze instabiele bronnen veroorzaken tevens hogere pieken en dalen in de elektriciteitsvoorziening, met meer netcongestie als gevolg.
Als de voorzieningszekerheid niet gegarandeerd kan worden, kan dit de voortgang van de elektrificatie belemmeren.
Dat brengt ons tot een onvermijdelijke keuze: willen we van gas en kolen af, of willen we een stabiel energiesysteem? Er is gelukkig nog een andere oplossing. Er is namelijk nog een energiebron die stabiel, leveringszeker vermogen produceert en geen CO2 uitstoot: namelijk kernenergie. Het wordt niet met zo veel woorden genoemd in het rapport van TenneT, maar is wel een voor de hand liggende oplossing. Wellicht durft TenneT haar handen hier nog niet aan te branden, maar gelukkig zijn er legio gemeentes, provincies en bedrijven die de mogelijkheden actief verkennen. Gemeente Opmeer en gemeente Den Helder bijvoorbeeld, zijn al hard op weg om een (kleine) kerncentrale te realiseren binnen hun gemeente. Ook elders in het land en zelfs in de Tweede Kamer is het onderwerp geen taboe meer. De tegenargumenten raken op, of zijn al ontkracht.
Dus: maak vaart met de ontwikkeling van kernenergie. Met name Small Modular Reactors (SMR) zijn zeer veelbelovend. Hiermee kun je lokaal het energienet verstevigen, warmte leveren en voorzien in een stabiele stroombron.
Als we in Nederland serieus van het gas af willen, dan moeten we nu inzetten op kernenergie. Zo niet, dan gaan we de klimaatdoelen inderdaad niet halen. Goed om te lezen dat TenneT dit ook inziet, maar jammer dat dit niet meer stof doet opwaaien.