Door Daan Pruimboom
Op 15 mei ontvingen we eindelijk het langverwachte rapport van de verkenningsfase van de coalitievorming in Hollands Kroon. Een rapport dat ons aan de ene kant verbaasde, en aan de andere kant ook weer niet.
Het voorstel is om een coalitie met OHK, CDA, PvdA, GroenLinks, D66 en SHK te gaan verkennen. Maar liefst 6 partijen, van zeer links tot zeer rechts. En zonder de winnaars: FvD en LDA.
Agendering
Reden zou je zeggen om het verkennersrapport te agenderen voor de raadsvergadering van 21 mei. Een paar dagen voor de vergadering viel het onze fractievoorzitter Daan Pruimboom op dat het nog niet op de agenda stond. Navraag verduidelijkte dat iemand dat wel actief moet doen, en de leider van de grootste partij (tevens verkenner) hier niet de moeite toe had genomen. In de raad zei hij hier later over: ‘ik was verbaasd dat het geagendeerd werd, want het leek me toch een duidelijk rapport’. Tja…
Achteraf bleek dat andere partijen dachten dat het automatisch geagendeerd zou worden, maar dat is dus niet het geval. Dus heeft LDA het geagendeerd. Dat leverde wel een behoorlijk rare situatie op in de raad 21 mei, want LDA moest het rapport kennelijk nog formeel agenderen, en kreeg ook als eerste het woord. Onze fractievoorzitter heeft het woord direct doorgegeven aan de verkenner. Die zou immers de discussie in de raad aan moeten gaan.
Die discussie kwam er niet. Na toelichting door de verkenner, hielden bijna alle partijen hun kaken stijf op elkaar. Alleen de VVD en LDA gingen inhoudelijk in op het rapport. Alle politieke en procesmatige vragen wimpelde dhr. Bugel af, want hij heeft slechts opgeschreven wat de andere partijen hem hebben verteld. De andere partijen gaven ook geen antwoord op de vragen van LDA.
De achterkamer
In verreweg de meeste gemeentes wordt een verkennersrapport geagendeerd voor de raadsvergadering, en gaan de partijen in gesprek over het advies. In Hollands Kroon wordt op de maandag vòòr de raadsvergadering met de beoogde coalitiepartners alvast het rapport besproken, en wordt er afgesproken dat de betreffende partijen hun mond dicht zullen houden tijdens de raadsvergadering.
Behalve wanneer LDA opmerkt dat hiermee de gemeenteraad buiten spel wordt gezet: dan komt er gezucht en gefluister uit de hoek van de PvdA. Niet hoorbaar voor de luisteraar, maar wel voor de raadsleden aan tafel.
In verreweg de meeste gemeentes praat de hele raad mee over het formatieproces en wordt de hele raad meegenomen in de overwegingen. In Hollands Kroon gebeurt dat in de achterkamer. Ondanks dat driekwart van de raad kennelijk geen behoefte voelde om te reageren, heeft LDA toch de moeite genomen om inhoudelijk op het rapport in te gaan.
Reactie LDA op het verkenningsrapport
Dat OHK en het CDA als motorblok voor de coalitie worden genoemd, vinden wij logisch. Deze partijen brengen 10 zetels mee, en bevinden zich beide rechts van het midden. De voorkeur voor aanvulling door SHK, PvdA, D66 en eventueel GroenLinks vinden wij echter minder logisch.
In de duiding wordt geconstateerd dat in Hollands Kroon relatief veel aan de rechterkant van het politieke spectrum wordt gestemd. Tot de afgelopen verkiezingen deden deze partijen niet mee met de lokale verkiezingen. De entree van FvD met 5 zetels wordt dan ook benoemd als duidelijk politiek signaal.
Een ander duidelijk politiek signaal dat genegeerd wordt, is de winst van LDA. LDA was, tegen de trend in Hollands Kroon in, de enige lokale partij die niet heeft verloren bij de verkiezingen. OHK verloor drie zetels, en SHK werd gehalveerd en hield er nog 2 over. Het zou niet meer dan logisch zijn om LDA als winnende lokale partij te betrekken bij de coalitievorming.
Er wordt gesteld dat partijen samenwerking met LDA minder vaak aandragen vanwege programmatische verschillen. Dat lijkt ons nogal voorbarig, aangezien we enkel OHK hebben gesproken, en niet in de gelegenheid zijn geweest de andere fracties te spreken.
Zijn de verschillen tussen LDA en de rest groter dan die tussen, bijvoorbeeld, CDA en PvdA of SHK en GroenLinks?
Welke verschillen zien de partijen tussen ons en hen, en waarom ervaren zij die verschillen als groter dan die tussen de partijen in de huidige voorkeurscoalitie? Wij hebben de grote verschillen niet gevonden in ieder geval. Niet in ons programma, en ook niet in ons stemgedrag in de afgelopen raadsperiode.
Het rapport verbaasde ons, omdat je toch zou verwachten dat een coalitie die 2500 stemmen heeft verloren, consequenties zou moeten verbinden aan dit verlies. Verbazing ook, omdat LDA altijd goed heeft samengewerkt met alle partijen in de raad, maar nu plotseling aan de kant wordt geschoven onder het mom van ‘programmatische’ verschillen.
Aan de andere kant zijn we minder verbaasd, omdat de zittende coalitiepartijen natuurlijk het liefst alles bij het oude laten. 5 zetels verlies, dus er moet minimaal één partij bijkomen om verder te kunnen. CDA heeft 5 zetels, dus dat is praktisch. Als kers op de taart krijg je met PvdA ook GroenLinks er nog gratis en gedwongen bij, en zie daar: je monstercoalitie is klaar.
Vervolgproces
Voor het vervolgproces lijkt het ons zinnig om ook gesprekken te voeren met de overige partijen, en dan met name tussen meerdere partijen gezamenlijk. Op basis van de gevoerde gesprekken, is het te vroeg om te stellen dat er geen basis is voor samenwerking tussen partij A en partij B. Daarvoor is het van belang dat verschillende partijen die nu niet in de voorkeurscoalitie worden genoemd, ook met elkaar en de andere partijen de inhoud induiken.
Dan nog een andere opmerking over het vervolgproces. Het lijkt ons bijzonder onverstandig om geen formateur aan te stellen. Ondersteuning door de ambtelijke organisatie is prima, maar maak hier gebruik van als technische toetsing. Het is niet wenselijk dat de ambtelijke organisatie zich inhoudelijk met het coalitieakkoord gaat bemoeien. Dit staat op gespannen voet met de trias politica.
Een vraag aan de verkenner: wat is de exacte opdracht aan de ambtelijke organisatie?
Ook deze vraag werd niet beantwoord. ‘Dat mogen de formerende partijen samen bepalen’, aldus de verkenner.
We wensen de formerende partijen veel wijsheid toe. Hopelijk denken ze af en toe nog eens aan de democratische principes.
